English Version Ελληνική Έκδοση Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Επικοινωνία Facebook Youtube LinkedIn
Εξειδικευμένη Αναζήτηση 
Ποιότητα
Αμεροληψία
Επιστημονικότητα
Τεκμηρίωση
Παρεμβατικότητα
Εκδηλώσεις
Back

Οι χημικές ουσίες δεν παύουν ποτέ να είναι ο κρυφός κίνδυνος που παραμονεύει με άγνωστες προθέσεις. Και είναι οι προθέσεις του άγνωστες γιατί και οι γνώσεις που έχουμε για τις δεκάδες χιλιάδες χημικές ουσίες που κυκλοφορούν στην αγορά είναι δυστυχώς ελάχιστες έως πολύ περιορισμένες. Όταν βέβαια μιλάμε για χημικές ουσίες δεν αναφερόμαστε μόνο στα χαρακτηριστικά δοχεία με αντιδραστήρια που όλοι γνωρίσαμε στα μαθητικά μας χρόνια αλλά και σε όλα τα προϊόντα της καθημερινότητάς μας που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο έχουν υποστεί μια επεξεργασία για βελτίωση ιδιοτήτων και εμφάνισης. 

 

Την «άγνοιά» μας για τις χημικές ουσίες ήρθε να διώξει μια πρωτοποριακή ευρωπαϊκή νομοθεσία που μετέφερε την ευθύνη της μελέτης των κάθε λογής χημικών προϊόντων σε αυτόν που τα παρασκευάζει, τα διαθέτει στην αγορά, τα εμπορεύεται και αποκομίζει όφελος από αυτά. Η βασική νομοθεσία που επιδιώκει να μας προσφέρει τη γνώση που λείπει είναι ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός REACH (Registration, Evaluation, Authorisation of Chemicals) ο οποίος εκδόθηκε το 2006 και άρχισε να εφαρμόζεται σταδιακά από το 2007. Οι πρωτοποριακές ιδέες που έχει εισαγάγει τον έχουν κάνει σημείο αναφοράς όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και σε άλλες χώρες που αρχίζουν σιγά-σιγά να υιοθετούν κάποιες από τις αρχές τους. Πώς όμως το REACH αυξάνει την προστασία από τα κάθε λογής προϊόντα που κατακλύζουν την αγορά; Ποιες είναι οι βασικές διαδικασίες που εισάγει οι οποίες συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας των χημικών προϊόντων;

 

Η βασική πρόνοια του REACH για καταχώριση της χημικής ουσίας, δηλαδή υποβολή φακέλου με συγκεκριμένες πληροφορίες στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων (ECHA), υποχρεώνει τον παραγωγό να προχωρήσει σε σοβαρή μελέτη του προϊόντος του και να αναδείξει τους βασικούς κινδύνους που αυτό περικλείει. Ήδη μερικές χιλιάδες φάκελοι με αναλυτικές πληροφορίες έχουν υποβληθεί στον ECHA με στόχο οι πληροφορίες που περιέχουν να αξιολογηθούν και να βελτιωθούν περαιτέρω. Η ροή των συγκεκριμένων πληροφοριών είναι σταδιακή αφού οι προθεσμίες υποβολής τους καθορίζονται με βάση τις ποσότητες ή την επικινδυνότητα των χημικών ουσιών. Η αρχή έγινε με χημικές ουσίες που παράγονται ή εισάγονται σε ποσότητες άνω των 1000 τόνων ή χημικές ουσίες ιδιαίτερης τοξικότητας σε ποσότητα μεγαλύτερη του ενός τόνου με υποχρέωση υποβολής φακέλου την 1.12.2010. Η προσπάθεια θα συνεχισθεί με χημικές ουσίες σε ποσότητες μεγαλύτερες των 100 τόνων με προθεσμία υποβολής φακέλου την 31.5.2013 και θα ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 2018 για όλες τις ουσίες που παράγονται ή εισάγονται σε ποσότητα μεγαλύτερη του ενός τόνου.

 

Μια άλλη βασική αρχή που εισάγει το REACH είναι αυτή της αδειοδότησης. Όποιος χρησιμοποιεί χημικές ουσίες που περιλαμβάνονται σε έναν μη εξαντλητικό κατάλογο χημικών ουσιών ψηλής επικινδυνότητας δεν θα δικαιούται να τις χρησιμοποιεί αν δεν εξασφαλίσει ειδική άδεια (αδειοδότηση) για τη χρήση αυτή. Στόχος της αδειοδότησης, που αυξάνει σημαντικά το κόστος παραγωγής, είναι να αναζητηθούν και να χρησιμοποιηθούν από τη βιομηχανία λιγότερο επικίνδυνες χημικές ουσίες. Παράλληλα υποχρεούται όποιος παράγει ή εισάγει αντικείμενα με χημικές ουσίες «Μεγάλης Ανησυχίας», όπως χαρακτηριστικά αποκαλούνται, να ενημερώνει σχετικά τον ECHA.
Τέλος το RΕACH περιλαμβάνει συγκεκριμένες απαγορεύσεις και περιορισμούς στη χρήση πολύ επικίνδυνων χημικών προϊόντων, περιορίζοντας έτσι σημαντικά τη χρήση χημικών ουσιών με αυξημένη επικινδυνότητα.
Συμπληρωματικά με τις υποχρεώσεις της βιομηχανίας που εισάγονται από το REACH και προαναφέρθηκαν και οι κρατικές αρχές έχουν το δικό τους μερίδιο ευθύνης. Αναλαμβάνουν, μέσα από μια διαδικασία προτεραιοποίησης και με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κράτους τους, να αναλάβουν την περαιτέρω αξιολόγηση ορισμένων χημικών ουσιών Αναμένεται ότι αυτή η συμπληρωματική προσπάθεια θα οδηγήσει στη δημιουργία ενός πλήρους χάρτη επικινδυνότητας για τις χημικές ουσίες.

 

Τέλος, θα ήταν σκόπιμο να αναφερθεί ότι με τη συμπλήρωση πέντε χρόνων εφαρμογής του REACH, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σε μελέτη αξιολόγησής του με στόχο τον εντοπισμό των αδυναμιών του και τη διερεύνηση τρόπων βελτίωσής του. Τα συμπεράσματα δείχνουν ότι μάλλον θα γίνουν μικρές διορθώσεις στα Παραρτήματά του χωρίς αλλαγές στον κύριο κορμό και στις βασικές πρόνοιες που αυτός καλύπτει. Άλλωστε ένα νομοθέτημα που εισάγει τόσες πρωτοποριακές ιδέες δύσκολα το επανεξετάζεις αφού οι συζητήσεις που σίγουρα θα ξεκινήσουν μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονες αλλά και ατέρμονες.

 

Δρ Τασούλα Κυπριανίδου-Λεοντίδου

Χημικός Μηχανικός
Λειτουργός Επιθεώρησης Εργασίας

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο τεύχος 165 (Μάρτιος 2013, σελίδα 16) του ενημερωτικού δελτίου του ΕΤΕΚ.

Tags: Άρθρα και αναλύσεις, Ασφάλεια και Υγεία, Χημική Μηχανική
AISMAN CYPE for Cyprus and Greece Geopet Aluminium Geosysco

Περιοδικό ΕΤΕΚ (pdf)

 

 

 

Εγγραφή στο Newsletter
Πληρώστε ηλεκτρονικά τη συνδρομή σας.
Το ΕΤΕΚ στον Τύπο
    
 
  


  

Copyright © ETEK 2016 All Rights Reserved
Disclaimer