English Version Ελληνική Έκδοση Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Επικοινωνία Facebook Youtube LinkedIn
Εξειδικευμένη Αναζήτηση 
Ποιότητα
Αμεροληψία
Επιστημονικότητα
Τεκμηρίωση
Παρεμβατικότητα
Εκδηλώσεις
Back

Η Κύπρος βρίσκεται σε βαθύτατη οικονομική κρίση η οποία συνοδεύεται από σοβαρή αβεβαιότητα για την πορεία της ανάπτυξης. Ανάμεσα στα πολλά θέματα και ανησυχίες που προβάλλονται σε σχέση με αυτή τη κρίση είναι και ο ρόλος της πολεοδομίας και η συμβολή της στην όλη προσπάθεια επανεκκίνησης της ανάπτυξης.

 

Η διεθνής εμπειρία τουλάχιστον επιβεβαιώνει ότι σε περιόδους οικονομικής κρίσης και αβεβαιότητας η σημασία και συμβολή της πολεοδομίας, λόγω ακριβώς του αντικειμένου της, γίνεται ακόμη πιο μεγάλη, φτάνει ο σχεδιασμός και οι δράσεις να στοχεύουν στα αποτελέσματα εκείνα για τα οποία δημιουργήθηκε και που κάνουν τη διαφορά στην οργάνωση και αποδοτικότητα των πόλεων.

 

Η Πολεοδομία έχει ένα συγκεκριμένο και ιδιαίτερο αντικείμενο, που είναι η χωρική διάσταση της ανάπτυξης που εκφράζεται με τον καθορισμό πλαισίων και προτύπων ανάπτυξης, τη δημιουργία τάσεων και κατευθύνσεων ανάπτυξης και την πρόβλεψη αναγκών και ευκαιριών σε βάθος χρόνου. Είναι επομένως καθοριστικό για την προσφορά της πολεοδομίας να ασκείται σωστά και να αξιοποιούνται οι δυνατότητές της σε όλα τα μέτωπα από τα οποία μπορεί να προσφέρει. Τα μέτωπα δράσης της πολεοδομίας είναι κυρίως τρία, με τα ανάλογα αποτελέσματα και οφέλη για την πόλη:

  • Το βασικό και λιγότερο ενεργό μέτωπο του ελέγχου της ανάπτυξης
  • Το πιο ουσιαστικό της οργάνωσης της ανάπτυξης στην πόλη
  • Το πιο άμεσο και δημιουργικό για την ανάπτυξη που είναι η διαμόρφωση τάσεων και προώθηση αποτελεσμάτων ανάπτυξης.

 

Κύπρος
Στη σημερινή κατάσταση της Κύπρου η πολεοδομία έχει μοναδική ευκαιρία να ανασυνταχτεί, να λειτουργήσει στη βάση του δικού της αντικειμένου και να ξεφύγει από τον εγκλωβισμό στον οποίο βρίσκεται εδώ και αρκετά χρόνια μέσα στις διαδικασίες διαχείρισης κανονισμών και προνοιών με προσήλωση στην έκδοση αδειών. Η πίεση που υφίσταται το πολεοδομικό σύστημα από τη διαδικασία έκδοσης αδειών για επιμέρους αναπτύξεις καθοδηγεί ουσιαστικά τη στόχευση και το περιεχόμενο των σχεδίων ανάπτυξης. Αντίθετα, η πολεοδομία πρέπει να στοχεύει σε αποτέλεσμα ποιότητας, αποδοτικότητας και ικανότητας ανάπτυξης της πόλης που εξαρτάται από το πώς η υποδομή εξυπηρετεί την ανάπτυξη, πώς η διακίνηση επιτρέπει και διευκολύνει την ενίσχυση και επικέντρωση της ανάπτυξης, του πληθυσμού και των νέων επενδύσεων με την καλύτερη δυνατή σχέση κόστους και οφέλους.
Η πολεοδομία δεν είναι για τις οικοδομές ως κατασκευές, η πόλη είναι το αντικείμενο της, πώς είναι οργανωμένη, ποια η ικανότητα της υποδομής της, ποιο το επίπεδο ανέσεων των οικιστικών περιοχών και πώς οι ανοικτοί χώροι, η διακίνηση και η πυκνότητα συμβάλλουν στην παραγωγικότητα των δραστηριοτήτων και τη δημιουργία θέσεων εργασίας και εισοδήματος. Αυτά τα κύρια πολεοδομικά ζητούμενα δεν αποτελούν προτεραιότητα στην πολεοδομία όπως ασκείται εδώ και αρκετά χρόνια. Συνεχίζεται δυστυχώς μια παθητική στάση της πολεοδομίας έναντι της ανάπτυξης. Καθορίζονται ζώνες και περιοχές ανάπτυξης που λειτουργούν περισσότερο ως μητρώο δικαιωμάτων ανάπτυξης για τους ενδιαφερόμενους ιδιοκτήτες και επιχειρηματίες ανάπτυξης γης, όταν και όπου θα αποφασίσουν να τα ασκήσουν, παρά ως πλαίσιο χρονολογημένων δράσεων. Εφόσον οι ζώνες καθορίζουν δικαιώματα ανάπτυξης δημιουργούνται εξελίξεις κερδοζημιών και νομικών διεκδικήσεων που αποπροσανατολίζουν το όλο Σύστημα από το πραγματικό αντικείμενο της πολεοδομίας. Με την έλλειψη μάλιστα μηχανισμών καταβολής μέρους της αξίας που δημιουργείται από τον καθορισμό ζωνών, σε κάθε αναθεώρηση παρουσιάζουν περισσότερο ενδιαφέρον οι κερδοζημίες των ακινήτων και λιγότερο, αν όχι ελάχιστον, οι ανάγκες της ίδιας της πόλης και η διαχείριση της ανάπτυξης ως σύνολο.

 

Ανάπτυξη
Το εκτεταμένο και σπάταλο σε πόρους σκόρπισμα της ανάπτυξης σε όλη σχεδόν την έκταση των αστικών συμπλεγμάτων είναι ενδεικτικό της περιορισμένης αποτελεσματικότητας του πολεοδομικού συστήματος να καθορίσει ή τουλάχιστον να κατευθύνει την κατανομή της ανάπτυξης στον χώρο στόχος ο οποίος απαιτείται για την οικονομική διαχείριση των πόλεων. Για παράδειγμα, η έκταση της ευρύτερης αστικής πλέον περιφέρειας της Λευκωσίας είναι περίπου 400 τετραγωνικά χιλιόμετρα εξοπλισμένη με αστική υποδομή η οποία πρέπει να συντηρείται από ένα πληθυσμό περίπου 250,000 και περίπου 100,000 θέσεις εργασίας. Αναλογούν δηλαδή κατά μέσον όρο περίπου 2 μ2 ανά άτομο ή 4 μ2 ανά θέση εργασίας.
Πώς λοιπόν θα συμβάλει η πολεοδομία στην επανεκκίνηση της οικονομίας; Για να μπορέσει λοιπόν η πολεοδομία να συμβάλει καθοριστικά στη δημιουργία και προώθηση ανάπτυξης θα πρέπει τουλάχιστον δυο πολύ βασικά πράγματα να αλλάξουν:

  • Πρώτον, η πολεοδομία να γίνει πραγματικά αναπτυξιακή και προωθητική αναπτυξιακών δράσεων με στροφή του πολεοδομικού σχεδιασμού στην ίδια την πόλη, στην οργάνωση και στην υποδομή της. Με ‘οργάνωση της πόλης’ εννοούμε την υποδομή, διακίνηση, στάθμευση, δικτύωση ανοικτών δημόσιων χώρων και ανέσεις στην πόλη, στοιχεία που ως σύνολο καθορίζουν και τις ανέσεις, την ποιότητα, την ελκυστικότητα και την αποδοτικότητα της πόλης ως κέντρου προσέλκυσης πληθυσμού, θέσεων εργασίας και παραγωγής εισοδήματος.

 

  • Δεύτερον, εφαρμογή ενός μοντέλου ανάλυσης για την ανάπτυξη που να περιλαμβάνει το σύνολο των κύριων ομάδων και συντελεστών ανάπτυξης. Ανάπτυξη δεν σημαίνει μόνο αξιοποίηση τεμαχίων γης για τα οποία ενδιαφέρονται πρωτίστως οι ιδιοκτήτες και οι επιχειρηματίες ανάπτυξης, αλλά ακόμη άλλες τρεις ομάδες με ιδιαίτερα συμφέροντα:

- Το κράτος ως φορέας δημόσιας οικονομίας με κύριο ενδιαφέρον το κόστος και όφελος της γενικής πορείας και δομής της ανάπτυξης,
- Το κοινωνικό σύνολο που ζει, διακινείται, και εργάζεται στην πόλη και διαβιώνει τις ανέσεις που προσφέρει, ή δεν προσφέρει, η πόλη,
- Οι μελλοντικές γενιές που έχουν δικαίωμα να ζήσουν σε ένα φιλικό και υγιεινό περιβάλλον και να μπορούν να ασκήσουν τις δικές τους επιλογές ανάπτυξης και χρήσεις των περιβαλλοντικών πότων.

Η μεγαλύτερη όμως συμβολή της πολεοδομίας στην επανεκκίνηση της ανάπτυξης είναι η συμβολή που πρέπει να κάνει στην δική της αναβάθμιση και στην ανάδειξη των δικών της θεμάτων και περιοχών πολιτικής και δράσεων που προσφέρουν ‘προστιθέμενη αξία’ στην οικονομία.

Σημείωση: Περίληψη της παρουσίασης στην Ημερίδα ‘Η Πολεοδομία σε Κρίση’ που συνδιοργάνωσε ο Σύνδεσμος Πολεοδόμων Κύπρου και το ΕΤΕΚ στις 14 Δεκεμβρίου 2013.

 

Γλαύκος Κωνσταντινίδης
Πολεοδόμος

 

Tags: Ανάπτυξη Γης, Άρθρα και αναλύσεις, Πολεοδομία – Χωροταξία, Πολεοδομικά
AISMAN CYPE for Cyprus and Greece Geopet Aluminium Geosysco

Περιοδικό ΕΤΕΚ (pdf)

 

 

 

Εγγραφή στο Newsletter
Πληρώστε ηλεκτρονικά τη συνδρομή σας.
Το ΕΤΕΚ στον Τύπο
    
 
  


  

Copyright © ETEK 2016 All Rights Reserved
Disclaimer